देव-देवी-स्तोत्रं – वन्दनम्। Deva-Devi-Stotram – Vandanam- Hymn of Praise and Salutation to the Gods and Goddesses.
ईश्वरस्य वर्णनम्
(भगवतः वर्णनम्)
यः स्वयंसम्पूर्णः स्वयंसिद्धः स्थितः स्वातन्त्र्येण,
स एव परमात्मा पूर्णब्रह्म स इति कथ्यते भगवान्।
यः स्वयंसम्पूर्णः स्वयंसिद्धः स्वातन्त्र्येण संस्थितः।
स एव परमात्मा पूर्णब्रह्म स श्रीभगवान् स्मृतः॥
यः सर्वज्ञः सर्वशक्तिमान् जगतः कारणं नियन्ता स ईश्वरः।
यः ईश्वरः स एव भगवान् स परमब्रह्मादिदेवः सनातनः॥
यः स्वयंसम्पूर्णः स्वयंसिद्धः स्थितः स्वातन्त्र्येण।
स एव परमात्मा पूर्णब्रह्म स हि कथ्यते श्रीभगवान्॥
शृणुत, भक्तजनाः, एतत् सत्यं सनातनवचनम्।
यः कृष्णः स एव रामः, स एव श्रीपुरुषोत्तमः।
शृणुत, भक्तजनाः, एतत् सत्यं सनातनवचनम्।
स एव श्रीजगन्नाथः, स एव श्रीनारायणः।
कस्मादपि कारणात् मा भवत भ्रमितम्।
श्रीजगन्नाथं हृदि धारयत, भवतु सदा निश्चितम्।
स एव करुणावतारं संसारसारं त्रितापहरम्।
सर्वे जनाः प्रपश्यन्ति त्वां जगन्नाथं जनार्दनम्॥
भक्तहृदये वससि नित्यं करुणासागरम्।
परब्रह्मेति वेदान्तविदां मतमुत्तमम्॥
सांख्यविदः प्रपश्यन्ति त्वामेव परमेश्वरम्।
त्वां परमं पुरुषं प्राहुः पाञ्चरात्रज्ञकाः उत्तमम्॥
पतञ्जलिः सिद्धगणाः त्वां महापुरुषम्।
मीमांसकसमूहः विदुस्त्वां धर्मस्वरूपं॥
सर्वशास्त्रविदां नाथ त्वमेव परमं ध्रुवम्।
ते केवलं भजन्त्येनं लभन्ते मुक्तिं मोक्षपथम्।
💓
श्रीपरब्रह्मैककर्तृस्तुतिः
इदं जगति न दृश्यते कश्चिद् देवं असुरं नरं यक्षम्।
योऽसृजत् जीवान् ससागरं जलं वायुं धरां दिव्यम्।
सृष्टिं करोति समर्थं केवलं श्रीपरब्रह्मपरमेश्वरम्।
तस्य सह संलग्नान् तिष्ठन्ति तस्य अंशावतारकलेवरम्॥
इदं जगति न दृश्यते कश्चिद् देवं असुरं नरं यक्षम्।
योऽसृजत् जीवान् ससागरं जलं वायुं धरां दिव्यम्।
सृष्टिं करोति समर्थं केवलं श्रीपरब्रह्मपरमेश्वरम्।
तस्य सह संलग्नान् तिष्ठन्ति तस्य अंशावतारकलेवरम्॥
इदं जगति न दृश्यते कश्चिद् देवं असुरं नरं यक्षम्।
योऽसृजत् जीवान् ससागरं जलं वायुं धरां दिव्यम्।
सृष्टिं करोति समर्थं श्रीजगदीश्वरं जगदेककारणं नित्यम्।
तं श्रीपरब्रह्मपरमेश्वरं वन्दे तदंशावतारकलेवरम्॥
शान्ताकारं जगन्नाथं बलभद्रं सहानुगम्।
प्रद्युम्नानिरुद्धयुक्तं नारायणमनामयम्॥
शेषाङ्गशायिनं देवं महालक्ष्म्याः समन्वितम्।
परमात्मानमीशानं प्रकृत्याः पतिमव्ययम्॥
सर्वभूतहितं शान्तं नित्यं सच्चिदनन्दरम्।
ध्यानमूलं जगद्गुरुं वन्दे देवम् सनातनम्॥
॥ श्रीजगन्नाथमहिमास्तोत्रम् ॥
सर्वस्य जगतः कर्ता पालनाय कृतव्रतः।
श्री चक्रपाणिःसम्भवति धर्मसंस्थापनार्थाय ॥
सृष्टौ ये नियमाः सन्ति, कारणानि विचक्षणानि।
तान्येव सम्यक् नियोजयति नित्यशः श्रीचक्रपाणिः॥
नियमानां नित्योऽधिष्ठाता नियन्ता सृष्टिरक्षकः।
सः स्वेच्छया करोत्येव न तु केवलनियामकः॥
शिशुरूपेण चञ्चलस्वभावेन रमते भगवान् जगत्पतिः।
अस्मिन् रूपे भगवान् भक्तात्मनः परिचयं ददाति॥
शिशुरूपेण कविभावेन रमते जगन्नाथो जगत्पतिः ।
अस्मिन् रूपे भगवान् भक्तात्मनां ज्ञानं प्रदाति ॥
धर्मो ज्ञानं च भक्तिश्च यस्मादेव प्रवर्तते।
श्रीचक्रपाणिर्भगवान् तदा हृदि विराजते॥
जगन्नाथं सर्वेश्वरं परब्रह्म सनातनम्।
सदैव हृदि सन्निविष्टं वन्दे हरिं परम्॥
सनातनधर्मस्य प्रमुखदेवीनां वर्णनम्।
सनातनधर्मस्य देव्यः एताः प्रमुखाः स्मृताः।
प्रकृतिर्लक्ष्मीश्च दुर्गा या योगमायेति कीर्तिता॥
ज्ञाना श्रीश्च विद्या च ब्रह्माणी पार्वती तथा।
भूदेवी चान्याः देव्यः पूज्याः सनातने सदा॥
---------------------------------
ब्रह्मन् → ब्रह्मणी — ब्रह्मन् की पत्नी।
ब्रह्मा → ब्रह्माणी — ब्रह्मा की पत्नी।
ब्राह्मण → ब्राह्मणी — ब्राह्मण की पत्नी।
पद्मासना पद्महस्ता पद्मनेत्रा मनोहरा।
पद्ममालाधरा नित्यं पद्मवाससमन्विता॥
श्रींकाररूपिणी शुभ्रा शान्ता सौम्या सनातनी।
नमस्तस्यै नमस्तस्यै नमस्तस्यै नमो नमः॥
दारिद्र्यदुःखशमनीं सौख्यसम्पत्प्रदायिनीम्।
भक्तिबुद्धिप्रदां देवीं मोक्षमार्गप्रदर्शिनीम्॥
या देवी सर्वभूतेषु भाग्यरूपेण संस्थिता।
नमस्तस्यै नमस्तस्यै नमस्तस्यै नमो नमः॥
सर्वमङ्गलमाङ्गल्यां सर्वपापप्रणाशिनीम्।
सर्वदुःखप्रशमनीं श्रीलक्ष्मीं सौभाग्यदायिनीम्॥
धनधान्यसमृद्धिं च देहि मे सर्वदा शुभे।
सर्वलोकहितकाम्ये महालक्ष्मि नमोऽस्तु ते॥
संकटहारिणीं देवीं महालक्ष्मीं दयामयीम्।
भक्तिभावेन तां ध्यायामि सर्वाभीष्टप्रदायिनीम्॥
सर्वाभीष्टप्रदां देवीं करुणामृतवर्षिणीम्।
नमस्तस्यै नमस्तस्यै वन्देऽहं श्रीमहालक्ष्मीं॥
श्रीजगन्नाथ प्रणाम-मन्त्रः
शान्त-सौम्य-प्रसन्न-वदनं परं ब्रह्म महाद्युतिम् ।
तमोऽरिं सर्व-पाप-घ्नं प्रणतोऽस्मि श्रीजगन्नाथम् ॥
श्रीबलभद्र प्रणाम-मन्त्रः
शान्त-सौम्य-प्रसन्न-वदनं परं ब्रह्म महाद्युतिम् ।
तमोऽरिं सर्व-पाप-घ्नं प्रणतोऽस्मि श्रीबलभद्रम् ॥
परब्रह्म-स्तवनम्
त्वमेव ब्रह्म परब्रह्म त्वमेव।
त्वमेव ईश्वरः परमेश्वरः त्वमेव।
त्वमेव विश्वात्मा परमात्मा त्वमेव॥
त्वमेव परमपिता सृष्टिकर्ता त्वमेव॥
त्वमेव जगन्नाथो बलभद्रः त्वमेव॥
त्वमेव प्रकृति परमात्मिका त्वमेव।
त्वमेव प्रद्युम्न अनिरुद्ध त्वमेव।
त्वमेव सर्वं मम देवदेव॥
श्रीविष्णुचतुर्व्यूहपरमात्मिकमन्त्रजपः
ॐ श्रीवासुदेवाय सङ्कर्षणाय प्रद्युम्नाय
अनिरुद्धाय प्रकृत्यै परमात्मिकायै नमः।
💓
श्रीजगन्नाथ-बलभद्र-शेषनागतत्त्ववर्णनम्
जगन्नाथः परमब्रह्म आदिदेवः सनातनः।
बलभद्रः तस्य अंशः, जगन्नाथप्राणरूपः॥
शेषनागः अनन्तदेवः बलभद्रांशस्वरूपः।
विश्वभारधरणहारः आदिदेवः सनातनः॥
श्री जगन्नाथाष्टकम्।
वैकुण्ठे विहरन् रसमय-भक्ति-गीत-तरङ्ग-लीलान्वितः।
मुरली-कल-गान-मधुर-मनोज्ञ-स्वरोद्गीत-लास्यरतः।
सुन्दर-सौरभ-तनुः करुणा-निधिः भक्त-वर-दान-प्रदः।
मम हृदये सदा स्थितः श्रीजगन्नाथः स्वामी नयनपथगामी भवतु मे ॥
वैकुण्ठे विराजन् कमल-सदृश-कान्ति-विभूषितः।
सर्व-देव-नमित-पदः सर्व-भक्त-हृदयान्तः स्थितः।
अखिल-जगत्-नाथोऽनन्तानन्द-सागरः।
मम हृदये सदा स्थितः श्रीजगन्नाथः स्वामी नयनपथगामी भवतु मे ॥
क्षीरार्णव-तरङ्ग-ललित-चन्द्र-कलाधर-सुन्दरः।
देव-नुत-पद-पङ्कज-रजो-राजित-भास्करः।
नारायणो भक्त-वर-दः मुरली-रव-मोहितः।
मम हृदये सदा स्थितः श्रीजगन्नाथः स्वामी नयनपथगामी भवतु मे ॥
गोलोक-सरोरुह-जल-तरल-लोचन-दीप्तिमान्।
लक्ष्मी-सहित-रस-रङ्ग-लीला-शालिन् सनातनः।
भक्त-जन-मानस-चन्द्रः त्रिभुवन-तमो-हरः।
मम हृदये सदा स्थितः श्रीजगन्नाथः स्वामी नयनपथगामी भवतु मे ॥
वैकुण्ठ-विहारी, नरक-भय-हारी, सुर-पालक ईश्वरः।
गोलोक-नट-वर-किशोर-रूप-लावण्य-सुन्दरः।
सर्व-जन-प्रियः, कृपामय-हृदयः सुखदः सर्वेश्वरः।
मम हृदये सदा स्थितः श्रीजगन्नाथः स्वामी नयनपथगामी भवतु मे ॥
सागर-माधवः क्षीरार्णव-शयनः श्रीहरि-रूपः।
गोलोक-भक्त-जन-रस-प्रवाह-वितरण-निश्नातः।
प्रेमानन्द-निधिः सर्व-देव-मुनि-मानितः श्री जगन्नाथः।
मम हृदये सदा स्थितः श्रीजगन्नाथः स्वामी नयनपथगामी भवतु मे ॥
गोलोक-कान्तः प्रेमरसामृत-वारिधिः अनन्तः।
वैकुण्ठ-भूषणो हरिः क्षीर-सिन्धोः प्रकाशकः।
भक्त-जन-जन्म-सफलः अनन्त-कृपामयः।
मम हृदये सदा स्थितः श्रीजगन्नाथः स्वामी नयनपथगामी भवतु मे ॥
सर्व-लोक-नाथः भक्त-प्रियः दीनजन-शरण्यः।
गोलोक-वैकुण्ठ-मणि-भास्वर-विग्रह-माधवः।
मम जीवनस्य गतिःनित्य-आनन्द-रूप-देवः।
मम हृदये सदा स्थितः श्रीजगन्नाथः स्वामी नयनपथगामी भवतु मे ॥
इति श्री जगन्नाथाष्टकम् सम्पूर्णम्।
श्रीजगन्नाथतत्त्वप्रकाशः
(मुक्तछन्दः)
एकः ब्रह्म महाप्रभुः श्रीजगन्नाथः जगदीश्वरः॥
सर्वाधिकारः तस्यैव, नान्यः कश्चित् ईश्वरः॥
मा कुरुत अन्यायं, मा कुरुत अनधिकारकर्म।
अनधिकारिणः सर्वे लभन्ते धर्मतः दण्डम्॥
अहङ्कारो न रोचते, न रोचते बलदर्पणम्।
विनयः प्रीतिकर्ता स्यात्, तदेव ईश्वराभिलषितम्॥
सर्वेश्वरं महाप्रभुं श्रीजगन्नाथं भक्तवत्सलम्॥
स्वांशैः सह महाप्रभुः करोति जगतः सञ्चालनम्॥
भक्तानुग्रहकर्ता सः लीलया धृतवान् मनुष्यताम्।
लोकहितार्थमुद्दिश्य दर्शयति अद्भुतं चरितम्॥
श्रीविष्णोः दिव्यरूपवर्णनम्।
शङ्खचक्रं किरीटिनं च हारकेयूरमण्डितम्।
पीताम्बरधरं देवं श्रीवत्साङ्कितवक्षसम्॥
चन्द्रकोटिसुसौन्दर्यं कोटिसूर्यसमप्रभम्।
वन्दे विष्णुं जगन्नाथं लोकनाथं सनातनम्॥
प्रकृति-स्तोत्रम्।
त्वमेव श्रीपरमात्मिका, त्वमेव माता प्रकृतिः ।
त्वमेव माता योगमाया, त्वमेव माता महालक्ष्मी ॥
जगन्माते! तव महिमा लोके अनन्ता सदा स्मृता,
त्वमेव सृष्टितत्त्वं हि शास्त्रे शास्त्रे निरन्तरदृश्यता॥
त्वयि सङ्गतमेतत् जगत् सर्वं निरन्तरम्,
गुणगणाः प्रगीतास्ते शास्त्रेषु सततं परमम्॥
तेन जलेन सिञ्यते प्राणिनां जीवनध्रुतिः,
तेन वायुविना स्फुरति हृदयस्य सदैव गति॥
ते शीतलां गतिं लब्ध्वा सर्वे लालनकर्मणि,
ते पोषणं सुखसाधनं, ते हि जीवितहेतवः सर्वाणि॥
ते सुवर्णस्मितेनैव सञ्जायन्ते जगत्त्रयम्,
विश्वस्य विविधा रूपा स्रुज्यन्ते अनन्तम्॥
अद्भुतं ते कथं रूपं, अद्भुतं तेऽपि मधुरकान्तिः,
अद्भुतं तु तारा यस्मात् निर्मलानि प्रकाशयन्ति॥
अद्भुता तव सृष्टिः सा, अद्भुतं तव संस्थितिः,
तेन सम्पूर्णं जगद् आलोकितं, सदा हृषितं च हृदि॥
त्वमेव परमात्मिका, त्वमेव महालक्ष्मी, त्वमेव जगत्गति।
जीवसत्त्वस्य धारणा, पालनं पोषणं, एकमात्रा गतिः॥
ॐ विश्वसृष्टेः रचयित्री महादेवि नमोऽस्तु ते।
स्नेहमयी जगन्माता परमात्मिके नमोऽस्तु ते॥
ॐ प्रकृत्यै नमः। ॐ परमात्मिकायै नमः।
ॐ श्री महालक्ष्म्यै नमः । ॐ सर्वमातृशक्त्यै नमः ॥
आवाहनम्।
ॐ श्रीजगन्नाथाय नमः। ॐ श्रीजगन्नाथम् आवाहयामि॥
ॐ श्रीबलभद्राय नमः। ॐ श्रीबलभद्रं आवाहयामि॥
ॐ श्रीप्रद्युम्नाय नमः। ॐ श्रीप्रद्युम्नम् आवाहयामि॥
ॐ श्रीअनिरुद्धाय नमः। ॐ श्रीअनिरुद्धम् आवाहयामि॥
ॐ श्रीनारायणाय नमः। ॐ श्रीनारायणम् आवाहयामि॥
ॐ श्रीअनन्तशेषाय नमः। ॐ श्रीअनन्तशेषम् आवाहयामि॥
ॐ श्रीमहालक्ष्म्यै नमः। ॐ श्रीमहालक्ष्मीं आवाहयामि॥
ॐ श्रीनारायण्यै नमः। ॐ श्रीनारायणीं आवाहयामि॥
ॐ सर्वसृष्टिकर्त्रे नमः। ॐ सर्वसृष्टिकर्तारम् आवाहयामि॥
ॐ परमात्मने नमः। ॐ परमात्मानम् आवाहयामि॥
ॐ परमात्मिकायै नमः। ॐ परमात्मिकाम् आवाहयामि॥
ॐ प्रकृत्यै नमः। ॐ प्रकृतिम् आवाहयामि॥
ॐ सर्वपार्श्वस्थिताभ्यो देवीदेवताभ्यो नमः॥
ॐ सर्वपार्श्वस्थितदेवीदेवताभ्यः आवाहयामि॥
ॐ सर्वसृष्टये नमः। ॐ सर्वसृष्टिम् आवाहयामि॥
॥ॐकारतत्त्वस्य विश्लेषणम्॥
ॐकारं हि परं ज्योतिः, ॐकारं परमं बीजम्।
ॐकारेणैव संसिद्धं, जगत्स्थावरजङ्गमम्॥
ॐकारः प्रणवो मन्त्रः, सर्वमन्त्राणां मूलकम्।
ध्यानिनां हृदि सञ्चारी, योगिनां परमं ध्रुवम्॥
ॐकारं हि परं ब्रह्म, ॐकारं हि परं पदम्।
ॐकारो वेदबीजं च, ॐकारं हि सनातनम्॥
ॐ इति प्रथमः मन्त्रो धर्मज्ञानादिमूलम्।
ॐकारश्च चतुर्व्यूहस्वरूपः, सर्वं ब्रह्मस्वरूपम्॥
ॐकारे विद्यते प्रकृतिः, ॐकारे परमात्मा स्वयम्।
ॐकारे प्रकृतेर्गुणाः सन्ति, ते एव सृष्टेः सर्वजीवानां मूलकारणम्॥
★
भक्तवत्सलत्वम्
नाहं स्वतन्त्रः अत्र, भक्ताधीनः सदा ह्यहम्।
भक्तेषु मे स्थिता प्रीतिः, ते मे सदा प्राणसमाः ॥
अहम् अस्वतन्त्रः नित्यं, भक्तपराधीन एव च।
स्नेहबन्धेन बद्धोऽस्मि, प्रेम्णा परिकर्षितः॥
न मे स्वार्थः कदाचित् स्यात्, भक्तानां तु सुखं मम।
तेषां विनाशे दुःखं मे, तेषां हर्षे सुखं मम॥
यथा जननी पुत्रे स्वप्राणान् अपि अर्पयेत्।
तथाहं स्वात्मानं भक्तजनाय ददाम्यहम्॥
★
भक्तवत्सल्य-स्तोत्रम् (2)
नाहं स्वतन्त्र एवात्र, भक्ताधीनः सदा ह्यहम्।
भक्तेषु स्थिता मम प्रीति, ते मम प्राणसखा परमः॥
ये भक्ताः शरणं यान्ति, तेषां रक्षां करोम्यहम्।
नाहं जहामि तान् भक्तान्, मयि ते नित्यशरणम्॥
ॐ श्री जगन्नाथ स्तोत्रम् ॐ
॥ जगत्स्रष्टुः श्रीजगन्नाथस्य स्तुतिः ॥
यतः अनन्तशक्तिः,अनन्ताश्च जीवाः।
यतः निर्गुणात् अप्रमेयाः गुणाः।
यतः भाति सर्वं त्रिधा भेदभिन्नम्।
सदा तं जगन्नाथं नमामः भजामः॥
यतः च अविरासीद् जगत् सर्वम् एतत्।
ततो ब्रह्मा कमलासनः प्रादुरासीत।
ततः इन्द्रादयः देवसंघाः मनुष्याः।
सदा तं जगन्नाथं नमामः भजामः॥॥
यतः अग्निः वायुः भानुः भूः च भवः।
यतः सागरः जलं चन्द्रमाः व्योम।
यतः स्थावराः जङ्गमाः वृक्षसंघाः।
सदा तं जगन्नाथं नमामः भजामः॥॥
यतः दानवाः किन्नराः यक्षसंघाः।
यतः चारणाः पन्नगाः च व्योमगाः।
यतः पक्षिणः कीटाः यतः वीरुधः।
सदा तं जगन्नाथं नमामः भजामः॥॥
यतः बुद्धिः अज्ञाननाशः मुमुक्षुः।
यतः सम्पदः भक्तसन्तोषिकाः स्युः।
यतः विघ्ननाशः यतः कार्यसिद्धिः।
सदा तं जगन्नाथं नमामः भजामः॥
यतः पुत्रलाभः यतः वाञ्छितार्थः।
यतः अभक्तविघ्नाः च नानारूपाः।
यतः शोकमोहकामाः विनष्टाः।
सदा तं जगन्नाथं नमामः भजामः॥
यतः अनन्तशक्तिः, शेषरूपोऽभवत्।
धराधारणे,अनेकरूपेण प्रसिद्धः।
यतः अनेकधा स्वर्गलोकाः विचित्राः।
सदा तं जगन्नाथं नमामः भजामः॥
यस्मिन् सर्वाणि वेदवचांसि लीयन्ते।
यस्मिन् मनोबुद्धयः शान्तिमुपयान्ते।
परब्रह्मरूपं च चिदानन्दजातम्।
सदा तं जगन्नाथं नमामः भजामः॥
॥ इति श्रीजगन्नाथस्तोत्रं सम्पूर्णम् ॥
💓💓
समापनः
॥ इति श्रीजगन्नाथस्तोत्रं सम्पूर्णम् ॥
दर्शनोक्त नारायणस्तुति:
हे नाथ नारायण विभो श्रीहरे मधुसूदन।
सर्वे जनाः प्रपश्यन्ति त्वां श्रीहरिं जनार्दनम्॥
भक्तहृदये वससि नित्यं करुणासागरम्।
परब्रह्मेति वेदान्तविदां मतमुत्तमम्॥
सांख्यविदः प्रपश्यन्ति त्वामेव परमेश्वरम्।
त्वां परमं पुरुषं प्राहुः पाञ्चरात्रज्ञकाः उत्तमम्॥
पतञ्जलिः सिद्धगणाः त्वां महापुरुषम्।
धर्मस्वरूपं विदुस्त्वां मीमांसकसमूहः॥
सर्वशास्त्रविदां नाथ त्वमेव परमं ध्रुवम्।
ते केवलं भजन्त्येनं लभन्ते मुक्तिं मोक्षपथम्।
श्री नारायण स्तोत्रम्।
॥ अनादेः आदीनां च आहुतिमन्त्रः॥
(चतुर्व्यूह-प्रकृति-आहुति-मन्त्राः)
ॐ श्रीजगन्नाथाय नमः॥ ॐ श्रीजगन्नाथाय स्वाहा॥
ॐ श्रीबलभद्राय नमः॥ ॐ श्रीबलभद्राय स्वाहा॥
ॐ श्रीप्रद्युम्नाय नमः॥ ॐ श्रीप्रद्युम्नाय स्वाहा॥
ॐ श्रीअनिरुद्धाय नमः॥ ॐ श्रीअनिरुद्धाय स्वाहा॥
ॐ श्रीप्रकृत्यै नमः॥ ॐ श्रीप्रकृत्यै स्वाहा॥
ॐ सर्वपार्श्वदेवताभ्यो नमः॥ ॐ सर्वपार्श्वदेवताभ्यः स्वाहा॥
ईश्वरप्राप्तिः
न पूजनैः न यज्ञैश्च न कर्मभिर्न ज्ञानतः ईश्वरप्राप्तिः।
शुद्धया निःस्वार्थभक्त्यैव भवत्येव भगवत्प्राप्तिः॥
श्रीजगन्नाथ-पञ्चकम
(श्रीजगन्नाथ-पञ्चकं)
निलाद्रिशिखरे रम्ये रत्नसिंहासनस्थितम्।
दृष्ट्वा ये हृषिताः भक्ताः तं वन्दे जगन्नाथम्॥
करुणासागरं नित्यं भक्तानां दुःखनाशकम्।
नीलचक्रधरं देवं वन्दे श्रीजगदीश्वरम् ॥
दधाने कमलाक्षं तं विश्वरूपं विश्वेश्वरम्।
अनाथनाथमीशानं वन्दे नीलाम्बुदप्रभम् ॥
यस्य नामस्मरणं शुद्धं सर्वपापविनाशनम्।
यः पातयति मोक्षाय तं वन्दे पुरुषोत्तमम् ॥
मत्स्याननादिदेहेषु लीला यस्य प्रदर्शितम्।
सर्वावतारनायक्यं वन्दे श्रीजगदीशरम् ॥
(मुक्तछन्दः)
शक्तिप्रार्थना:
इत्थं शक्तिं प्रदेहि श्रीनाथ,
मा नः श्रद्धा क्षणमपि क्षीयताम्।
सत्पथे नय जीवनपन्थानं,
मा नः स्खलनं भवतु किञ्चन॥
ज्ञानप्रार्थना:
अज्ञानतिमिरं पूर्णं नाशय,
ज्ञानदीपप्रभया विभासय।
पापमार्गात् सदा रक्ष नः,
कल्याणीं जीवनविधिं प्रयच्छ॥
सद्भावप्रार्थना:
नास्तु वैरं कस्यचिदपि,
नास्तु प्रतिशोधभावना मनसि।
न चिन्तयेम वयं स्वलाभकम्,
सदा स्मरामः कृतमर्पणम्॥
करुणाप्रार्थना:
आनन्दपुष्पाणि वयं वितराम,
सर्वेषां जीवनमेतु मधुवनम्।
करुणाजलधारया जगन्नाथ,
पावय सर्वं मनसः कोणकम्॥
लोकदुःखनिवारणप्रार्थना:
दुःखमयं सर्वतोऽयं जगत्,
त्रस्तमानसो जनः कम्पितः।
पापभारो वर्धते नित्यशः,
कथं धरा धृतवती प्रभो॥
ममताप्रार्थना:
ममतया भगवन् भारमेतं
उद्धर त्वं करुणासिन्धो।
मा लुप्यतां तव सृष्टिरियम्,
शान्तिर्लोके भवतु स्थिरा॥
आत्मशुद्धिप्रार्थना :
स्वकृतं फलमश्नुयाम वयं,
मृत्योरपि नः भयं मा अस्तु।
अतीतदुःखं न पुनर्भवेत्,
भविष्यत् कल्याणमयं कुरु नाथ॥
अन्तिम ध्रुवपदः
इत्थं शक्तिं प्रदेहि श्रीनाथ,
मा नः श्रद्धा क्षणमपि क्षीयताम्।
सत्पथे नय जीवनपन्थानं,
मा नः स्खलनं भवतु किञ्चन॥
💧
सिद्ध मन्त्र ।
भक्तेनैव रचितं मन्त्रं भगवन् प्रसीदति।
यत्र भक्त्या हृदि निहिते देवो तत्र सदा वसति॥
भक्तेन रचितः मन्त्रः सर्वेषां श्रेष्ठः स्मृतः।
भक्ति-श्रद्धा-स्नेहयुतः हृदि यस्मिन् सदा स्थितः॥
भक्तेन रचितैर्मन्त्रैः, सदा प्रसन्नो जनार्दनः।
यदा प्रसन्नो भगवान्, तदा पूजा स्फला ध्रुवम्॥
॥ श्रीजगन्नाथस्य चतुर्व्यूह-स्तवनम् ॥
शान्ताकारं शेषशयनं पद्मनाभं परमात्मनम्।
जगन्नाथं बलभद्रं च, प्रद्युम्नं च अनिरुद्धम्॥
चतुर्व्यूहरूपिणं देवं, नमामि परब्रह्म परम्।
नमामि तव पादपङ्कजं, शरण्यं भक्तवत्सलम्॥
भवबन्धविनाशाय भक्तानां परमं सुखम्।
नामस्मरणमात्रेण फलं प्रदातुं जनार्दनः॥
निर्मलसङ्काशं तेजस्वि, लोकातीतं निरञ्जनम्।
योगिध्येयं अनावृतं, स्वयंप्रभं सनातनम्॥
न मेऽस्ति शरणं नाथ, त्वदन्यः परमेश्वरः।
त्वत्पादाम्बुजं ध्यायन्, प्रविश्येन्मोक्षद्वारम्॥
श्रीहरिं नारायणं वन्दे, जगन्नाथं सनातनम्।
भक्तानामभयप्रदं, शरण्यं पुरुषोत्तमम्॥
बलभद्रं महाबलं, योगिनां ध्यानगोचरम्।
सर्वपापप्रशमनं, वन्दे श्रीबलभद्रम्॥
प्रद्युम्नं बुद्धिस्वरूपं तं, योगिध्येयं सनातनम्।
धर्मार्थकाममोक्षप्रदं, वन्दे भक्तवत्सलम्॥
अनिरुद्धं महाप्राज्ञं, विश्वनियन्त्रणकारणम्।
भक्तकल्पद्रुमं नित्यं, वन्दे विश्वसञ्चालकम्॥
चतुर्व्यूहस्वरूपं तं, परब्रह्म सनातनम्।
सदैव हृदि सन्निविष्टं, वन्दे सर्वेश्वरं हरिं परमम्॥
इति महाप्रभोः श्रीजगन्नाथस्य चतुर्व्यूहस्तवनं सम्पूर्णम्।
★
भगवत्प्रसन्नता
(मुक्तछन्दः)
यः भक्तः स्तौति भगवतः चतुर्व्यूहरूपम्,
तस्मै भगवान् भवति प्रसन्नः सदा अत्यन्तम्॥
यः भक्तः स्तौति पार्श्वदेवतानां समरूपम्,
तस्मै भगवान् भवति प्रसन्नः सदा सर्वाधिकम्॥
एतदेव हि परमं सत्यं नित्यम्,
सर्वयुगेषु सर्वकालेष्वपरिवर्तनीयम्॥
सर्वकालेष्वपरिवर्तनीयम्=सर्व+ कालेषु + अपरिवर्तनीयम्
★★★
श्री नारायण स्तोत्रम्।
(Stotram & Song)
नीलाद्रिनाथं करुणावतारं
संसारसारं त्रितापहरम् ।
हृत्पद्ममध्यं सदया विराजं
नारायणं श्रीया सहितं नमामि ॥
नमामीश्वरं सच्चिदानन्दरूपं,
परं ब्रह्म देवैर्वर्णनीयरूपम्।
तव लीला अनन्ता तव रूपमनन्तं,
न जानन्ति वेदाः न ब्रह्मादिदेवाः॥
नमो देवदेव अनन्तरूप,
प्रसीद प्रभो दुःखसिन्धौ निमग्नम्।
स्वलीलामृतानन्दकुण्डे निमग्नं,
मामुद्धर करुणासिन्धो त्वम्॥
इदं ते स्वरूपं नाथ बालं सुशोभं,
सदा मे मनस्येव विराजेत् नित्यम्॥
मुहुर्मुहुर्दृष्ट्या तवाधरशोभां,
विलोकयेयं मनो मे न याति तृप्तिम्॥
इदं ते मुखाम्भोजमत्यन्तशोभं,
स्निग्धैः कुन्तलैः शोभितं नाथ नित्यम्।
भक्तानां हृदिस्थं मनोज्ञं सुदिव्यं,
प्रेम्णा पुनः पुनर्वन्दे नाथ तुभ्यम्॥
कृपादृष्टिवृष्ट्या कृपां कुरु नाथ,
अनाथं सदाहं दयां त्वं प्रयच्छ।
न मोक्षं वृणेऽहं न चाप्यन्यकामं,
भवद्भक्तिमेवाहं वृणे प्रेमधाम॥
यथा पूर्वभक्तान् कृपया विमुक्तान्,
अकार्षीः प्रभो कृपानिधे मोक्षद॥
दयालो विभो त्वत्पदं मेऽस्तु नित्यं,
त्वद्भक्तियुक्तं मनो मेऽस्तु नित्यम्॥
नमो भगवते तेजसा भासमान,
यस्यान्तर्गतं विश्वमेतत् समस्तम्।
नमो ब्रह्मणे ते नमो विश्वरूपिन्,
नमोऽनन्तरूपाय देवाय तुभ्यम्॥
नमामीश्वरं सच्चिदानन्दरूपं,
परं ब्रह्म देवैर्वर्णनीयरूपम्।
नमो देवदेव अनन्तरूप,
प्रसीद प्रभो दुःखसिन्धौ निमग्नम्॥
कल्कि–धर्मसेना-गीत।
================
ॐ उग्रं वीरं महाविष्णुं ज्वलन्तं सर्वतोमुखम्।
भीषणं भद्रं मृत्युमृत्युं कल्किरूपं नमाम्यहम्॥
ॐ उग्रं वीरं प्रलयविष्णुं ज्वलन्तं सर्वतोमुखम्।
भीषणं भद्रं मृत्युमृत्युं अनन्तरूपं नमाम्यहम्॥
ॐ उग्रं वीरं महाविष्णुं ज्वलन्तं सर्वतोमुखम्।
भीषणं भद्रं मृत्युमृत्युं कल्किरामं नमाम्यहम्॥
ॐ उग्रं वीरं अनन्तविष्णुं ज्वलन्तं सर्वतोमुखम्।
भीषणं भद्रं मृत्युमृत्युं कल्क्यनन्तं नमाम्यहम्॥
ॐ उग्रं वीरं धर्मपालं ज्वलन्तं सर्वतोमुखम्।
भीषणं भद्रं दुष्टसंहारं भक्तवत्सलं नमाम्यहम्॥
ॐ उग्रं वीरं विश्वनाथं तेजोराशिं सनातनम्।
भीषणं भद्रं लोकनाथं सर्वरक्षकम् नमाम्यहम्॥
त्वमेव ईश्वरः परमेश्वरः त्वमेव,त्वमेव मार्गदर्शी सत्यमित्रं त्वमेव।
त्वमेव विद्या द्रविणं त्वमेव,त्वमेव बुद्धिः ज्ञानं त्वमेव॥
त्वमेव बाल्यं प्रबोधनं त्वमेव, त्वमेव तारुण्यबलं त्वमेव।
त्वमेव वृद्ध्यां शरणं त्वमेव, त्वमेव नित्यं मम देव देव॥
त्वमेव नयनं मम दीपकं त्वमेव, त्वमेव हृदयं च आत्मा त्वमेव।
त्वमेव दैन्यं करुणा त्वमेव, त्वमेव नित्यं मम देव देव॥
त्वमेव शान्तिः परमानन्द एव, त्वमेव सत्यं परमं त्वमेव।
त्वमेव जीवनं मरणं त्वमेव, त्वमेव नित्यं मम देव देव॥
त्वमेव ध्यानं जपपूजनं त्वमेव, त्वमेव देवो जगदीश्वरो त्वमेव,
त्वमेव मुक्तिर्मम मोक्षदाता त्वमेव, त्वमेव नित्यं मम देव देव॥
☆
श्रीजगन्नाथस्तोत्रम्
ॐ श्री गुरुभ्यो नमः । हरिः ॐ ॥
Dhyānaślokaḥ
परब्रह्म आदि देवं शङ्खचक्रगदाधरम्।
पीताम्बरधरं शान्तं स्मरामि श्री जगन्नाथं ॥
॥ पञ्चदेवतावन्दनम्॥
जगन्नाथ पदाम्भोजं शरण्यं भक्तवत्सलम् ।
भजन्ति ये मुदा नित्यं तरन्ति भवसागरम् ॥
बलभद्रं महावीर्यं प्रद्युम्नमतिसुन्दरम् ।
अनिरुद्धं च देवेशं वन्दे हृदयनन्दनम् ॥
जगदम्बामनाद्यां तां प्रकृतिं परमेश्वरीम् ।
यस्याः शक्त्या जगद्भाति सृष्टिस्थित्यन्तकारिणीम् ॥
पञ्चात्मानो महात्मानो नित्याः सनातनाः स्मृताः ।
तेजोदीप्तिप्रकाशेन भासयन्ति दिशो दश ॥
जगत् बन्धुः जगन्नाथः स्वेच्छया सृजति जगत् ।
पालयत्यखिलं विश्वं संहरत्यन्तकाले तत् ॥
सृष्टिस्थित्यन्तकर्तारं तं कारणानां परं प्रभुम् ।
भजामि भक्तिभावेन जगन्नाथं सनातनम् ॥
💓
श्रीविष्णोः शताष्टकं नामस्तोत्रम्।
ॐ श्री गुरुभ्यो नमः । हरिः ॐ ॥
ध्यानम्।
शान्तं शाश्वतमव्यक्तं नित्यं विष्णुमनाश्रितम् ।
अनन्तरूपमद्वैतं सर्वकारणकारणम् ॥
स्तोत्रारम्भः।
नमोऽस्तु नारायणाय विश्वस्याधारकारिणे ।
भक्ताभीष्टप्रदातारं वन्दे विष्णुं सनातने ॥
नाममाला
श्रीकृष्णः केशवः कान्तः पद्मनाभोऽगोपतिः प्रभुः ।
नारायणो मधुरिपुर्वैकुण्ठो मधुसूदनो मुदा ॥
गोविन्दो गोकुलेशश्च दामोदरः जनार्दनः ।
परं ज्योतिरच्युतो देवः पुरुषोत्तम ईश्वरः ॥
अनन्तः शङ्खपाणिश्च ब्रह्माण्डाधिपतिर्बलः ।
वरदः शार्ङ्गपाणिश्च जगन्नाथो जगद्गुरुः ॥
धर्माध्यक्षो वत्सलश्च शीलवान्भक्तवत्सलः ।
वसुदेवो हरिः सर्वात्मा हरिहारः सुसत्त्वलः ॥
सर्वज्ञः सर्वभूतात्मा प्रद्योतकः शुभाङ्गलः ।
गोपीजनवल्लभो नित्यं शान्तः परात्परः प्रभुः ॥
सुमेधाः सुगुणी धीरः ज्ञानधनः सर्वशक्तिमान् ।
सुरश्रेष्ठः पद्मनाभो हृषीकेशः प्रभोत्तमः ॥
दयानिधिर्विष्णुरीशः ब्रह्माम्बुधिमदायकः ।
विश्वसृष्टिकरो देवः शैलाध्यक्षो दयालयः ॥
अच्युतोऽथ सहस्रशीर्षा कपिलो गुरुरव्ययः ।
सर्वात्मा सर्वदेवेशो विष्णुः प्रभुरनन्तयः ॥
स्वयम्भूः शुभ ईशानो विश्वनाथः कृपासरः ।
सद्गुणप्रद ईशानो धर्मसंस्थापकः शुचिः ॥
योगी वेदोत्तमश्चैव भक्तवत्सल कल्याणदः ।
कृष्णः श्यामः मधुरो देवो भवमोहे च हितो हरिः ॥
कैलासनाथो नृहरिः वीर्यवान् शरणान्तरः ।
नित्यानन्दो निर्मलो व्योमगो विश्वनाथकः ॥
समर्थः शरणागतानां दाता भक्तमनोरमः ।
अर्जुनप्रियः पाण्डवात्मा जगन्नाथः परप्रभुः ॥
रामो धर्मप्रवर्ता वै सीतापतिः सदाश्रयः ।
भक्तवत्सलः सर्वकरो दैत्यानाशकरो हरिः ॥
भूतभव्यो भवेशानो सर्वलोकनिवासकः ।
सर्वभूतहितैषी नित्यं सद्गुरुः हरिरेव च ॥
सर्वज्ञः सर्वेश्वरश्च शरणागतवत्सलः ।
सत्यव्रती वचनप्रियः पद्मनाभो जगद्पतिः ॥
परमात्मा जगत्स्वामी शाश्वतो हरिरच्युतः ।
गोविन्दो हरिकृष्णश्च सुन्दरः सुधया युतः ॥
गोपीनाथो दामोदरः जीवनाधारसुन्दरः ।
सर्वभवविनाशकश्च शान्तः पद्मनाभहरिः ॥
वासुदेवः पुरुषोत्तमः सर्वप्राणप्रियः प्रभुः ।
अनन्तरूपः सत्प्रज्ञः श्रीहरिः स्मरणोचितः ॥
सच्चिदानन्ददेवेशः सर्वलोकनयोदयः ।
परमेशः शाश्वतो नित्यं भक्तवत्सल एव हि ॥
अनन्तविभुतिं धत्ते शरणागतहितैषिणः ।
विष्णुर्दयासागरः श्रीमान् पद्मनाभो जगद्गुरुः ॥
सुरप्रियः गोपीनाथो दामोदरः सुशीलवान् ।
हरिः सर्वकरो नित्यं भक्तपालनतत्परः ॥
हरिदत्तः प्रसन्नात्मा शरणागतविनाशकः ।
वासुदेवो सदानुरक्तश्च श्रीधरः सर्वशक्तिमान् ॥
चतुर्भुजः शार्ङ्गधारी सत्यवाक्यप्रकाशकः ।
विष्णुर्नमो नमस्तेऽस्तु जगन्मोहनमानदः ॥
प्रभाकरः सुरेशश्च लोकनाथो जनप्रभुः ।
श्रीहरिः श्रुतिपूज्यश्च शान्तः भक्तप्रियः सदा ॥
💓
इति श्रीविष्णोः शताष्टकं नामस्तोत्रं सम्पूर्णम् ॥
॥ श्रीहरि स्मरण एवं शरणागति स्तोत्रम्॥
अपवित्रः पवित्रो वा दुःखितो वा सुखी नरः।
हरिं स्मृत्वा क्षणेनैव बाह्याभ्यन्तरशुद्धिधरः॥
दीनोऽहं दुःखसन्तप्तो दुराचारपरायणः।
शरणं त्वां प्रपन्नोऽस्मि करुणाकर नारायण ॥
अनाथोऽहं जगन्नाथ त्वमेव शरणं मम।
कृपादृष्ट्या विलोक्याशु उद्धरस्व जनार्दन॥
अपराधपरो नित्यं दीनोऽहं शरणागतः।
उद्धरस्व कृपासिन्धो भक्तवत्सल माधव॥
अपवित्रः पवित्रो वा दुःखितो वा सुखी नरः।
हरिं स्मृत्वा क्षणेनैव बाह्याभ्यन्तरशुद्धिधरः॥
पापोऽहं पापकर्माऽहं पापात्मा पापसंश्रयः।
त्राहि मां जगन्नाथ सर्वपापहरो देव ॥
त्वन्नामस्मरणादेव नश्यति मोहजालम्।
तस्मात्त्वां शरणं यामि पाहि मां पुरुषोत्तम॥
हरेर्नामस्मृतिः पुण्या सर्वदुःखविनाशिनी।
भक्तिं ददाति सततं मोक्षमार्गप्रदायिनी॥
अपवित्रः पवित्रो वा दुःखितो वा सुखी नरः।
हरिं स्मृत्वा क्षणेनैव बाह्याभ्यन्तरशुद्धिधरः॥
॥ इति श्रीहरिस्मरणएवंशरणागतिस्तोत्रं सम्पूर्णम् ॥
श्वेतवर्णां ज्ञानरूपां वीणापुस्तकधारिणीम्।
हंसवाहनसंयुक्तां वन्दे त्वां सरस्वतीम्॥
ॐ ऐं ह्रीं क्लीं महासरस्वत्यै नमः।
या कुन्देन्दुतुषाराभा या श्वेतहंसवाहना।
या वीणापुस्तकधरा तां वन्दे ज्ञानदायिनीम्॥
विश्वेश्वरीं जगन्मातरं वाग्देवीं वरदां शुभाम्।
सर्वविद्याप्रदां देवीं नमामि भारतीं शुभाम्॥
ॐ ऐं ह्रीं क्लीं महासरस्वत्यै नमः।
मूढबुद्धिं प्रकाशय ज्ञानदीपं प्रज्वाल्य मे।
मम चित्तं प्रसादेन पावयस्व सरस्वति॥
शुक्लवस्त्रां शुक्लवर्णां शुक्लपद्मासने स्थिताम्।
हंसारूढां ज्ञानरूपां प्रणमामि सरस्वतीम्॥
ॐ ऐं ह्रीं क्लीं महासरस्वत्यै नमः।
प्रणवस्वररूपां तां मङ्गलां शुभदां भद्राम्।
मूकानां कवितां दात्रीं नमस्तस्यै नमो नमः॥
ज्ञानं मे देहि, देवि; स्मृतिं मे देहि, देवि।
भुक्तिं मुक्तिं च मे देहि प्रसन्ना परमेश्वरी॥
सरस्वती वन्दना
सरस्वती शारदे देवि, शुद्धसत्त्वस्वरूपिणि।
हृदि मे प्रकटस्व त्वं, वागीशि हंसवाहिनि॥
कविवाक्यं सुधामिश्रं, त्वत्प्रसादेन जायते।
अज्ञानतमसं हर, ज्ञानरश्मिं प्रयच्छ मे॥
वीणापुस्तकहस्ताभ्यां, जगत् शोभयसि सदा।
मोहजालं छिन्धि चित्ते, चिन्मार्गे नय मे मतिम्॥
शान्तिरूपे सुखप्रदे, सर्वविद्याप्रवर्तिनि।
भक्ति-बुद्धि-समृद्ध्यर्थं, त्वां नमामि, वीणापाणि॥
वरदां सततां नित्यां, स्फटिकाभां सरस्वतीम्।
प्रणमामि सदा भक्त्या, भक्तानुग्रहकारिणीम्॥
सरस्वति वरदे देवि, ज्ञानमयी मुनिपूजिते।
वाक्पटुतां प्रदेहि त्वम्, अज्ञानं नाशयाशु मे॥
लक्ष्मी-वन्दना
ॐ श्री गुरुभ्यो नमः । हरिः ॐ ॥
शुक्लाम्बरधरां देवीं पद्मासनगतान् शुभाम्।
चतुर्भुजां महालक्ष्मीं ध्यायामि वरदायिनीम्॥१॥
शान्तां सौम्यां सरस्वत्याः सहचारिणीं शुभाम्।
श्रींकाररूपिणीं देवीं वन्देऽहं सर्वमङ्गलाम्॥२॥
पद्महस्तां पद्मनेत्रां पद्ममाल्यविभूषिताम्।
पद्मप्रियां पद्मनिलयां वन्देऽहं कमलालयाम्॥३॥
या देवी सर्वभूतेषु मातृरूपेण संस्थिता।
या देवी धनोंपेता या देवी श्रद्धया स्थिता॥४॥
सौख्यं ददातु मे नित्यं मोक्षमार्गप्रदर्शिनी।
दारिद्र्यं दुःखमायासं हारयाशु नमोऽस्तु ते॥५॥
शुक्लाम्बरधरां देवीं पद्मासनगतान् शुभाम्
★
योगमाया-स्तोत्रम्
जीवन-नाट्य-स्तोत्रम्
१
नाटकमिदं मनुष्याणां जीवनं क्षणभङ्गुरम् ।
पात्रं गृह्णाति नरः कश्चित्, स्त्री च धर्मं समाचरेत् ॥
२
भूमिरेषा जगन्माता यत्र जीवाः प्रतिष्ठिताः ।
जन्ममृत्युसमायुक्तं सुखदुःखसमन्वितम् ॥
३
जगन्नाथो महाराजो नाटकेशोऽमराधिपः ।
सर्वं नियुञ्जते गूढं जगत्स्थापनकारकः ॥
४
सृष्टौ पटलोत्थानं दृश्यते स्थितिरद्भुतम् ।
संहारः सम्प्लवः प्रायः, शाश्वतः शेष एव हि ॥
५
तस्मात् भवन्तः सर्वेऽत्र भावैः प्रेम्णा समाचरन् ।
समाप्तौऽपि जगत्सर्वं स्थितो नाथः स शाश्वतः ॥
जीवनमृत्युः
जीवनं भृतगृहमिव, त्याज्यमेकदिनं ध्रुवम्।
मृत्योराज्ञां निवारयितुं, न किमप्यस्ति समर्थम्॥
मृत्युर्यदा समाह्वयेत् त्वां, गन्तव्यं भवति ध्रुवम्।
हासो नात्र सहायो भवेत्, रोदनं नैव रक्षकम्॥
जीवनं भृतगृहमिव, त्याज्यमेकदिनं ध्रुवम्।
मृत्योराज्ञां निवारयितुं, न किमप्यस्ति समर्थम्॥
धनमानबलमदश्च, सर्वमत्र विनश्यति।
मखमलाम्बरशोभापि, शववस्त्रं भविष्यति॥
जीवनं भृतगृहमिव, त्याज्यमेकदिनं ध्रुवम्।
मृत्योराज्ञां निवारयितुं, न किमप्यस्ति समर्थम्॥
रूपयौवनसमृद्धिः, क्षणभङ्गुरमेव हि।
कालवेगेन सर्वं तत्, धूलिरेव भविष्यति॥
जीवनं भृतगृहमिव, त्याज्यमेकदिनं ध्रुवम्।
मृत्योराज्ञां निवारयितुं, न किमप्यस्ति समर्थम्॥
शुद्धं कुरु स्वमानसं, त्यज पापं दुराचरम्।
भज गोविन्दनामैव, भवसागरतारकम्॥
जीवनं भृतगृहमिव, त्याज्यमेकदिनं ध्रुवम्।
मृत्योराज्ञां निवारयितुं, न किमप्यस्ति समर्थम्॥
पिता माता सुहृद् बान्धवाः, यावज्जीवं सहचराः नित्यं।
अन्ते सर्वान् विहायैव, एकाकी गन्तुमर्हसि ध्रुवम्॥
जीवनं भृतगृहमिव, त्याज्यमेकदिनं ध्रुवम्।
मृत्योराज्ञां निवारयितुं, न किमप्यस्ति समर्थम्॥
महत्त्वसत्योपदेशः
(ज्ञानकर्मसत्यसूक्तम्)
ज्ञानी मनोयोगेन शृणु एतत् महत्त्वसत्यं।
ईश्वरस्य इच्छया एषा सृष्टिरेव एकं सत्यम्।
यथेह दिनस्य पश्चात् रात्रिरागताऽयम् निश्चितम्,
तद्रूपं युगस्य पश्चात् युगमागतं तदपि निश्चितम्॥
युगादारभ्य पूर्वम् ईश्वरलिखितं सर्वयुगकर्मधर्मम्।
सर्वजीवस्य क्रियाकर्मजन्ममृत्युसुखदुःखम्॥
यत्तव भाग्ये लिखितं तदेव भविष्यति निश्चितम्,
तस्मात् तत् विषये किमर्थं शोचसि ज्ञानीयुत्तम॥
त्वं यथैवैकाकी आगतः तथा चैकाकी गन्ता।
स्नेहिनश्च मित्राश्च केवलं मार्ग एव दृश्यन्ते तथा॥
एतानि वचांसि चिन्तयित्वा निष्कामं कर्म कुरु ज्ञानी,
सर्वाणि धर्मक्रियाकर्माण्य् ईश्वराय समर्पय कुरु दानी॥
एतत् क्रियाकर्मधर्मपालनानन्तरं निश्चिन्तो भव महाज्ञानी।
इदानीं ईश्वराय तस्य कर्म कर्तुं ददातु निश्चिन्तचित्तः प्रियदानी॥
★
अहङ्कारक्षयः- सत्योदयः
अहं सदा सम्यगस्मीति वदति मम चेतनम्,
अन्ये सदा तमोलीना इति पश्यामि मानसम्।
अस्वीकारः पिधत्त्येव सत्यद्वारं ममोपरि,
अहङ्कारः दृढः पाशः बध्नाति मां निरन्तरि॥
अहङ्कारदुर्गे उन्नते तिष्ठामि गर्वभूषणः,
सर्वप्रकाशं त्यजाम्येव मूढबुद्धि–विभूषणः।
कृपा तु भिनत्ति गर्वस्य कठोरं बन्धनं ध्रुवम्,
विनयेन द्रवते चेतः शिलावत् जायते मधुरम्॥
विनम्रदृष्ट्या विश्वं पश्यामि समतां श्रयन्,
समर्पणेन हृदयं याति काञ्चनतां पुनः श्रयन्।
गच्छतु गर्वः, करुणा उदेति सर्वबन्धनी,
एकत्वे विनये सत्ये शान्तिर्जायते सनातनी॥
सर्वहृदि वसतं दिव्यं तत्त्वं प्रेम्णा वयं विद्महे,
निःस्वार्थस्नेहयोगेन एकात्मभावं च गच्छ्महे।
अहङ्कारात् परे शुद्धः आत्मा नित्यः प्रकाशते,
साधकः तत्र विलीयेत, केवलं ब्रह्म प्रकाशते॥
☆
जीवप्रार्थना-स्तोत्रम्।
अहं जीवात्मा सदा बन्धनेषु निरन्तरः।
मायाजालविमूढोऽयं नाथ मोहितमानसः॥
ये मे पूर्वजधर्मिष्ठाः सखायः स्मरन्ति माम्।
ते तव भक्ताः पूर्वं स्युर्नाथ तेषां हितं कुरु॥
तस्मात् कृपां प्रदद्याः त्वं तेषां मार्गं प्रशोभय।
कल्याणवृत्तिं नितरां कुरु तत्र प्रसादतः॥
अस्मिन् जन्मनि ये भक्ताः धर्ममार्गनिवर्तिनः।
तेषां चापि मम नाथ मङ्गलं साधय प्रभो॥
अज्ञानं मम नाशय त्वं ज्ञानभक्तिं च देहि मे।
सत्कर्मशक्तिं देहि च कृपां कुरु मयि प्रभो॥
भक्तवाञ्छितकल्पद्रुम करुणासिन्धोऽदयामय।
नमस्ते सर्वेश्वर दीनबन्धो दीननाथ महाप्रभो जगन्नाथ॥
☆
जीवस्य अन्त्यप्रार्थना
मम साधोऽन्ततः क्षीणो, आशापि सुसमाप्तथा।
अन्ते सर्वं विनष्टं मे,नाथ त्वां शरणं यथा॥
जन्मऋणं समाप्नेयं, त्वामहं ह्वये नित्ययम्।
कोले गृह्णा मम दीनं, नाथ त्वं करुणासयम्॥
अस्मिन् लोके न कोऽप्यस्ति सत्यस्नेहपरायणः।
न कश्चनैव जानाति प्रेम्णो मार्गमनौरणः॥
यत्रैव शुद्धस्नेहस्य नित्यता मधुरानताम्—
तत्र गन्तुमिहेच्छामि, नाथ त्वां शरणागताम्॥
बहुदग्धः कष्टपीडो कामान् त्यक्त्वा विरक्ततम्।
महाज्वाला समासाद्य विस्मरन् सर्वसङ्गतम्॥
बहु रुदितवान् पूर्वं, न शक्नोम्यद्य रोधनम्।
भिन्नहृदयोऽहमेकाकी, नाथ त्वां शरणं व्रजनम्॥
